ಸಾಧು, ಸ್ವಾಮೀಜಿ, ಜಗದ್ಗುರು, ಸದ್ಗುರು, ಅವಧೂತ, ಯೋಗಿ ಎಂದರೆ ಯಾರು.?

ಸಾಧು :

ಅರ್ಥ: ‘ಸಾಧು’ ಎಂದರೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣವುಳ್ಳವನು ಅಥವಾ ಸತ್ಯದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವನು.
ಪಾತ್ರ: ಸಂಸಾರಿಕ ಸುಖ-ಭೋಗಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಲೌಕಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು ದೇವತಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ.
ವಿಶೇಷತೆ: ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸಾಧುವೂ ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿರಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸರಳ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಜೀವನ ನಡೆಸುವವರನ್ನು ಸಾಧು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾಧು (ಸತ್ಸಂಗಿ / ವಿರಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದವನು):
ಅರ್ಥ: ಲೋಕಿಕ ಬಾಧೆಗಳಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದು ಸತ್ಯದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವನು.
ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹ, ಏಕಾಗ್ರತೆ, ಧ್ಯಾನ-ಭವನೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವವನು.
“ಸಾಧನೆ”ಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನು.

ಸ್ವಾಮೀಜಿ:

ಅರ್ಥ: ಆತ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪಡೆದವನು. ತನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಹೊಂದಿದವನು.
ಹಲವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೆ “ಸ್ವಾಮೀಜಿ” ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉದಾ: ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಠದ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು.

ಅರ್ಥ: ‘ಸ್ವಾಮಿ’ ಎಂದರೆ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಿದವನು (ಸ್ವಾಮ್ಯ ಹೊಂದಿದವನು).
ಪಾತ್ರ: ಗುರುಪರಂಪರೆಯಂತೆ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದು, ಮಠ ಅಥವಾ ಆಶ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜ ಸೇವೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಜನರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಸನ್ಯಾಸಿ.
ವಿಶೇಷತೆ: ಇವರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಠದ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಏಳಿಗೆಗೆ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ ಮಠದ ಶ್ರೀಗಳು, ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಿಷನ್‌ನ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು).

ಸದ್ಗುರು:

ಅರ್ಥ: ಸತ್ಯದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಗುರು.
ಸದಾ ಸತ್ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ, ತಮ್ಮ ಅನುಭವದಿಂದ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಸುವವನು.
“ಅಸತ್ಯದಿಂದ ಸತ್ಯದತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ಯುವವನು.” ಅರ್ಥ: ‘ಸತ್ಯವಾದ ಗುರು’ ಅಥವಾ ಅಜ್ಞಾನದ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಕಳೆದು ಮುಕ್ತಿ/ಜ್ಞಾನದ ಹಾದಿ ತೋರಿಸುವ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಿ ಗುರು.
ಪಾತ್ರ: ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕದ ಜ್ಞಾನ ಬೋಧಿಸದೆ, ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಈಶ್ವರ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಅನುಭವವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ತಂದಿಡುವ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವವರು.
ವಿಶೇಷತೆ: ಸದ್ಗುರು ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಸಿಗುವ ಬಿರುದಲ್ಲ, ಅದು ಅವರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಜಗದ್ಗುರು:

ಅರ್ಥ: ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗುರು.
ವಿಶ್ವಗುರು ಅಥವಾ ವೈಶ್ವಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಬೋಧನೆ ಮಾಡುವ ಮಹಾನ್ ಗುರು.
ಉದಾ: ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರನ್ನು ಜಗದ್ಗುರು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅರ್ಥ: ‘ಜಗತ್ತಿಗೆ ಗುರು’ ಅಥವಾ ಇಡೀ ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಾದಿ ತೋರುವ ಮಹಾನ್ ಆಚಾರ್ಯರು.
ಅರ್ಹತೆ: ಸನಾತನ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ವೇದ, ಉಪನಿಷತ್ತು ಹಾಗೂ ಭಗವದ್ಗೀತೆಗೆ (ಪ್ರಸ್ಥಾನತ್ರಯ) ಭಾಷ್ಯ (ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ) ಬರೆದು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನವನ್ನು (ಅದ್ವೈತ, ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ, ದ್ವೈತ) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮಹಾಪುರುಷರು.
ಉದಾಹರಣೆ: ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು, ಶ್ರೀ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು, ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು. ಇಂದಿಗೂ ಇವರ ಮೂಲ ಪೀಠಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ‘ಜಗದ್ಗುರು’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅವಧೂತ:

ಅರ್ಥ: ಎಲ್ಲಾ ಲೌಕಿಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ, ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞ, ಪರಮಾತ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಲೀನವಾದ ಯೋಗಿ.
ಅವನು “ನಾನು”, “ನನ್ನದು” ಎನ್ನುವ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.
ಭಗವತ್ಗೀತೆಯ “ಗುಣಾತೀತ” ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವವನು. ಅರ್ಥ: ‘ಧೂತ’ ಎಂದರೆ ತೊಳೆದುಹಾಕಿದವನು. ಅಹಂಕಾರ, ಲೌಕಿಕ ಬಂಧನಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಮೇಲಿನ ಮಮಕಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊರೆದವನು.
ಸ್ಥಿತಿ: ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜ್ಞಾನದ ತುತ್ತತುದಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದವರು. ಇವರಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧರ್ಮ-ಕರ್ಮಗಳು, ಜಾತಿ-ಮತ, ಬಟ್ಟೆ-ಬರೆ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಮಗಳ ಹಂಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ವಿಶೇಷತೆ: ಇವರು ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಹುಚ್ಚರಂತೆ, ಮೃಗಗಳಂತೆ ಅಥವಾ ದಿಗಂಬರರಾಗಿ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಳಗಿನಿಂದ ಪೂರ್ಣ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಯಾವುದೇ ಆಶ್ರಮ, ಶಿಷ್ಯವೃಂದ ಅಥವಾ ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕುವುದಿಲ್ಲ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ದತ್ತಾತ್ರೇಯ, ಶ್ರೀಪಾದ ಶ್ರೀವಲ್ಲಭ, ನವನಾಥರು, ಪರಮಹಂಸ ಸದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ಸತ್ ಉಪಾಸಿಯವರು ).

ಯೋಗಿ:

ಅರ್ಥ: ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವವನು.
ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು, ಆತ್ಮದ ಏಕ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದವನು.
ಭಕ್ತಿಯೋಗ, ಜ್ಞಾನಯೋಗ, ಧ್ಯಾನಯೋಗ, ಕರ್ಮಯೋಗ—ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಒಟ್ಟಾಗಿ ದೇವರಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗುವವನು. ಅರ್ಥ: ‘ಯೋಗ’ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು, ಮನಸ್ಸು, ಶರೀರ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವನ್ನು ಪರಮಾತ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗಿಸಲು (ಸಂಯೋಗ) ಶ್ರಮಿಸುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧಕ.
ಸಾಧನೆ: ಅಷ್ಟಾಂಗ ಯೋಗ (ಯಮ, ನಿಯಮ, ಆಸನ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ, ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ, ಧಾರಣ, ധ್ಯಾನ, ಸಮಾಧಿ), ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಗಳ ಮೂಲಕ ದೇಹ ಹಾಗೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.
ವಿಶೇಷತೆ: ಯೋಗಿಗಳು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡೇ ಅಥವಾ ಹಿಮಾಲಯ/ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಇವರು ಕಠಿಣ ನಿಯಮ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಪತಂಜಲಿ ಮಹರ್ಷಿ, ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ).